الشيخ علي المشكيني

27

تفسير روان (فارسى)

تربيت جامعه و تكميل نفوس آنها و ترخيص و تحليل چيزهايى بود كه تورات بر آنها حرام كرده بود از محرمات ثانويه‌اى كه خداوند به خاطر ظلمشان بر آنها تشريع نموده بود . و در اين جمله اشاره به سيّاح بودن اوست . و مراد از جعل در اين‌جا انشاى اين صفت است ، يعنى به‌تقدير خداوند در آينده چنين خواهم بود . وَأَوْصَانِى بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَادُمْتُ حَيّاً يعنى : و خداوند مرا به نماز و زكات تا مدتى كه زنده‌ام وصيت كرده است . مراد از نماز در اين‌جا نماز شريعت اوست ، و مراد از زكات نيز انفاق به محرومان جامعه است كه طبق حكم عقل سليم و سيرهء جاريه ميان عقلا در بين هر قوم و ملتى مرسوم است چنان كه در آيات مكّى قرآن مجيد نيز مراد از زكاتِ مقرون به صلاة همين است . و محتمل است مراد ، زكات ثابت در انجيل باشد هر چند فعلًا نيست . و بايد دانست كه ظاهراً معناى ما دمت حيّاً اين است كه مادامى كه در محيط دنيا ميان مردم هستم ، نه به اين معنا كه مادامى كه روح در جسد دارم ، و گرنه لازم مىآيد كه پس از عروج به آسمان نيز در ميان فرشتگان و ارواح انبيا مكلّف به تكاليف دنيوى و مأمور به نماز و زكات اموال باشد و ظاهراً آن‌جا اين تكاليف نيست . وَبَرّاً بِوَالِدَتِى وَلَمْ يَجْعَلْنِى جَبَّاراً شَقِيّاً وَالسَّلَامُ عَلَىَّ يَوْمَ وُلِدتُّ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيّاً يعنى : و خداوند مرا احسان‌كنندهء به مادر خويش قرار داده و هرگز مرا جبّار و شقى نيافريده است . جبّار ، متكبر و سلطه‌جوست كه ارادهء خود را بر ديگران تحميل كند و خواست كسى را تحمل نكند ، و شقى محروم از رحمت حق است . و تفسير آيهء بعد در ذيل آيهء 15 گذشت و فرقى ميان اين دو آيه نيست ، لكن گفته‌اند كه ميانشان چند فرق است : اول كلمهء « سلام » در آن‌جا جنس يا نكره است كه افادهء عموميت ندارد و در اين آيه مُحلّى به الف لام استغراق است يعنى عيسى همهء اقسام رحمت و سلام خدا را خواستار شده است . دوم در آن‌جا انشاى رحمت از جانب خداوند است و شمولش حتمى است و در اين‌جا درخواست عبد